Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmeliğe İlişkin Bilgi Bülteni
- Giriş
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (“Kurum”) tarafından, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu (“Kanun”) ile 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 4. ve 18. maddelerine dayanılarak hazırlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”), 12.11.2026 tarihli ve 33428 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.[1]
Yönetmelik ile mal satışı, kiralanması veya hizmet satışıyla bağlantılı olarak fiziki veya elektronik ortamlarda sunulan sigortalar müstakil bir düzenlemeye kavuşturulmuştur. Bu sigortalar daha önce, 16.06.2021 tarihli ve 31513 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik’in (“2021 Yönetmeliği”) “Mal ve hizmet satışı ile bağlantılı olarak sunulan sigortalar” başlıklı 10. maddesinde, elektronik cihaz ve seyahat bileti satışlarıyla sınırlı olarak düzenlenmekteydi[2]. Aynı Resmî Gazete’de yayımlanan Değişiklik Yönetmeliği ile anılan 10. madde yürürlükten kaldırılmıştır.
İşbu bilgi bültenimizde; Yönetmelik’in kapsamı, sunulabilecek ve sunulamayacak sigortalar, prim ve süre sınırları, sigortanın sunumuna ve sözleşmenin sona erdirilmesine ilişkin kurallar ile yetkili kuruluşlar ve ticaret ortamı sağlayanlar bakımından doğan yükümlülükler ele alınacaktır.
- Yönetmelik Kapsamı ve Temel Kavramlar
Yönetmelik’in amacı, bütünleşik sigortacılık faaliyetlerinin güvenilir, şeffaf ve etkin bir şekilde yürütülmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Yönetmelik uyarınca bütünleşik sigorta; mal satışı veya kiralanması ile hizmet satışının yapıldığı fiziki veya elektronik ortamda, söz konusu mal, hizmet veya bunların finansmanı ile doğrudan bağlantılı risklerle sınırlı olarak alıcıya sunulan teminatları içeren sigortaları ifade etmektedir.
Yönetmelik aşağıdaki kişi ve kuruluşları kapsamaktadır:
- Sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri,
- Sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri,
- Sigorta aracıları (sigorta acenteleri ve brokerler),
- Bankalar ile özel kanunla kurulmuş ve kendisine sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan kurumlar,
- Bütünleşik sigortalar için ticaret ortamı sağlayan kişi ve kuruluşlar.
Yönetmelik’te “yetkili kuruluşlar” ifadesi; sigorta şirketini, sigorta teminatı veren emeklilik şirketini, sigorta aracısını ve acentelik yetkisi tanınan banka ve kurumları karşılamaktadır. Ticaret ortamı sağlayanlar bu tanımın dışında kalmakta, ancak Yönetmelik’in kapsamında yer almaktadır. Bu çerçevede Yönetmelik, yalnızca sigortacılık sektörünü değil; müşterisine ürün veya hizmetle birlikte sigorta sunulmasına ortam sağlayan perakende, elektronik ticaret, seyahat ve araç kiralama gibi sektörlerdeki işletmeleri de doğrudan ilgilendirmektedir.
- Sunulabilecek ve Sunulamayacak Sigortalar
Yönetmelik, bütünleşik sigorta kapsamında sunulabilecek teminatları beş bent hâlinde saymış, ardından sunulamayacak sigortaları ayrıca belirlemiştir. Bütünleşik sigorta uygulamaları kapsamında sunulabilecek teminat ve sigortalar şunlardır:
- Malın kırılması, kaybı, çalınması, yanması, arızalanması, herhangi bir şekilde zarar görmesi ve benzeri risklere ilişkin teminatlar
- Ev hayvanının hastalanması, çalınması ve kaybı ile bağlantılı risklere ilişkin teminatlar
- Seyahat, ulaşım, konaklama, etkinlik, abonelik, fatura ödeme, siber güvenlik, paylaşımlı veya kısa süreli motorlu kara taşıtı kiralama ve benzeri hizmetlerin; hizmet sağlayandan kaynaklanmayan nedenlerle kullanılamaması, iptali, kesintiye uğraması, yetkisiz kullanılması ve benzeri riskler ile seyahat hizmetiyle bağlantılı diğer risklere ilişkin teminatlar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında ikamet izni ve vize başvurularında ibrazı gereken sigortalar
- Bankaların kendilerine ait olmayan elektronik ticaret ortamları üzerinden, bankacılık ve tüketici mevzuatına uygun şekilde sağladıkları bireysel kredilerle bağlantılı hayat, borç ödeme ve ferdi kaza sigortaları
Buna karşılık aşağıdaki sigortalar bütünleşik sigorta uygulamaları kapsamında sunulamayacaktır:
|
Sunulamayacak sigorta |
İstisna |
|
Kanun’un 13. maddesi veya diğer kanunlarla ihdas edilen zorunlu sigortalar; zorunlu deprem sigortası |
– |
|
Konut ve işyeri sigortaları |
– |
|
Kara, hava, raylı ve su araçlarına ilişkin sigortalar |
Paylaşımlı veya kısa süreli motorlu kara taşıtı kiralama hizmetleriyle bağlantılı olanlar |
|
Özel Sağlık Sigortaları Yönetmeliği kapsamındaki sigortalar ile hastalık sigortaları |
İkamet izni ve vize başvuruları için aranan sigortalar (m.5/1-ç) |
|
Ferdi kaza sigortaları |
m.5/1-c ve d kapsamında sunulanlar |
|
Hayat sigortaları |
m.5/1-d kapsamında sunulanlar |
|
Sorumluluk sigortaları |
m.5/1-b ve c kapsamında sunulanlar |
|
Kredi sigortaları ile kefalet sigortaları |
m.5/1-d kapsamında sunulanlar |
|
İnşaat ve montaj, birikim ve yatırımlı, tarım, finansal kayıp, nakliyat ve hukuksal koruma sigortaları |
– |
Dolayısıyla sunulması planlanan bir ürünün öncelikle 5. maddedeki bentlerden birine girip girmediği, ardından 6. maddedeki yasaklardan birine takılıp takılmadığı değerlendirilmelidir. 5. maddedeki “ve benzeri” ifadeleri listeye belirli bir esneklik kazandırmakta; bu ifadelerin sınırlarının Kurum uygulamasıyla netleşmesi beklenmektedir.
- Prim ve Süre Sınırları ile Sigortanın Sunumu
Bütünleşik sigortalarda azami prim tutarı ve teminat süresi aşağıdaki şekilde sınırlandırılmıştır:
|
Konu |
Sınır |
Esneklik |
|
Yıllık brüt prim |
Teminat başlangıç tarihi itibarıyla ilgili takvim yılının ilk altı ayında geçerli aylık brüt asgari ücret tutarı |
Kurul, üst limiti mal veya hizmetler bazında yarıya kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. |
|
Teminat süresi |
Azami iki yıl |
Uzatılmış garanti teminatı olan ürünlerde süre, garanti süresiyle uyumlu olarak uzatılabilir. |
2021 Yönetmeliği’nde prim sınırı 3.000 TL olarak belirlenmiş ve her yıl TÜFE’deki değişime göre artırılmaktaydı. Söz konusu sınırın 2026 yılı için 20.866 TL olduğu, yeni sınırın ise 2026 yılı brüt asgari ücreti olan 33.030 TL’ye karşılık geldiği belirtilmektedir.
Sigortanın sunumuna ilişkin kurallar ise şöyledir:
- Sunum zamanı: Bütünleşik sigorta, malın satışı veya kiralanması veyahut hizmetin satışı sırasında ya da satış veya kira sözleşmesinin kurulmasından itibaren on dört gün içinde sunulabilecektir.
- Teminatı verenin gizlenmemesi: Sigorta teminatının, sigorta şirketi veya sigorta teminatı veren emeklilik şirketi dışındaki kişilerce verildiğini gösteren veya bu izlenimi yaratan davranışlarda bulunulamayacak; sigortaya dayanak teşkil eden sözleşmede de bu yönde ifadelere yer verilemeyecektir.
- Asgari açıklamalar: Fiziki ortamda kolaylıkla görülebilecek yerlere konulacak görsellerle, elektronik ticaret ortamında ise bağlantı üzerinden; teminatı veren şirketin ve varsa sigorta aracısının unvan ve iletişim bilgileri, prim tutarı, sigortanın konusu ve kapsamı, tazminatın riski üstlenen şirket tarafından ödeneceği ve ilave bilgilere nereden ulaşılacağı açıklanacaktır.
- Bağlama yasağı: Sigortanın satın alınması, mal veya hizmetin satın alınmasının veya kiralanmasının şartı hâline getirilemeyecektir.
- Farklılaştırma yasağı: Sigortanın satın alınmaması, mal veya hizmet bedelinin ya da diğer satış koşullarının alıcı aleyhine farklılaştırılmasına gerekçe oluşturamayacaktır.
Bağlama ve farklılaştırma yasakları 2021 Yönetmeliği’nin 10. maddesinde yer almayan, Yönetmelik ile ilk kez açıkça getirilen kurallardır.
- Bilgilendirme, Onay ve Sözleşmenin Sona Erdirilmesi
Bilgilendirme ve poliçe verme yükümlülüğü bakımından Yönetmelik şu kuralları öngörmektedir:
- Yönetmelik kapsamında sunulan sigortalar için 14.02.2020 tarihli ve 31039 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanacaktır.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1424. maddesindeki poliçe verme yükümlülüğü devam etmekte olup, aynı Kanun’un 1425. maddesine uygun olmak kaydıyla poliçe kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla verilebilecektir).
- Sigorta şirketi veya sigorta teminatı veren emeklilik şirketi, sözleşmenin kurulmasından önce sigorta ettireni işlemin gerçekleştirildiği ticaret ortamı hakkında bilgilendirecek; kimliğin doğrulanmasına ve beyanın tespitine veya kayıt altına alınmasına imkân sağlayan güvenli bir yöntemle sigorta ettirenin onayını alacaktır.
Sözleşmenin sona erdirilmesi bakımından Yönetmelik, sigorta ettiren lehine önemli kolaylıklar getirmiştir:
- Sona erdirme talebinin herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla ticaret ortamı sağlayana veya yetkili kuruluşa iletilmesi yeterlidir.
- Ticaret ortamı sağlayanlar, talebin sözleşmenin kurulması sırasında kullanılan yöntemle de iletilebilmesine imkân sağlayacak sistemleri kurmakla yükümlüdür.
- Sigorta ettiren, sözleşmenin kurulması sırasında kullanılan yöntemden daha ağır koşullar içeren bir yöntem kullanmak zorunda bırakılamayacaktır.
- Bütünleşik sigortaya konu mal veya hizmete ilişkin sözleşmede cayma, fesih, iptal veya dönme hakkının kullanılması hâlinde, ilgili sigorta sözleşmesi herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın kendiliğinden sona erecektir.
Son hüküm, özellikle mesafeli satışlarda tüketicinin cayma hakkını kullandığı durumlarda sigorta sözleşmesinin akıbeti konusundaki tereddütleri gidermektedir. Bununla birlikte Yönetmelik, sona erme hâlinde prim iadesinin nasıl hesaplanacağına ilişkin özel bir hüküm içermemektedir; bu husus genel hükümler ve ilgili sigorta genel şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
- Prim Tahsilatı, Güvenlik Tedbirleri ve Kuruma Bildirim
Yönetmelik, yetkili kuruluşlar ile ticaret ortamı sağlayanlar bakımından aşağıdaki yükümlülükleri öngörmektedir:
- Primin gösterilmesi: Primin mal veya hizmet bedeliyle birlikte tahsil edilmesi hâlinde prim tutarı ödeme belgesinde ayrıca gösterilecek; ayrı ödenmesi hâlinde sigorta ettirene basılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla prim tahsilat makbuzu verilecektir. Prim olarak yapılan ödeme her hâlükârda sigorta şirketine veya sigorta teminatı veren emeklilik şirketine yapılmış sayılacaktır.
- Hizmet bedeli: Ticaret ortamı sağlayanlara yetkili kuruluşlarca ödenecek hizmet bedeli, sigorta aracılığı komisyonu olarak değerlendirilemeyecektir.
- Denetime hazır bulundurma: Yetkili kuruluşlar gerekli her türlü tedbiri almakla ve tüm bilgi ve belgeleri denetime hazır bulundurmakla yükümlüdür.
- Tahsilat güvenliği: Yetkili kuruluşlar, prim tahsilatında 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu ile 6493 sayılı Kanun’a ve ilgili mevzuata uygun süreçleri tasarlamak ve gerekli güvenlik tedbirlerini sağlamakla yükümlüdür.
- Sistem güvenliği ve kayıt: Yetkili kuruluşlar; kullanılan bilgi sistemleri ve entegrasyonların güvenliğinden, işlem kayıtlarının tutulmasından ve mevzuata uygunluktan sorumludur.
- Kuruma bildirim: Uygulamaya geçilmeden bir ay önce yetkili kuruluşlarca Kuruma bilgi verilecektir. Kurum, idari yaptırım kararı saklı kalmak kaydıyla uygulamada değişiklik talep edebilecektir.
- Kurumun yetkisi: Kurum; uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye, alt düzenleyici işlemler yapmaya ve tereddütleri gidermeye yetkilidir.
2021 Yönetmeliği’nde hizmet bedelinin “primle bağlantılı olamayacağı” düzenlenmişken, Yönetmelik bu ifadeye yer vermemiş; bedelin sigorta aracılığı komisyonu sayılamayacağını hükme bağlamıştır. Hizmet bedelinin hangi esaslarla belirlenebileceği bakımından bu farkın uygulamadaki sonuçları Kurum düzenlemeleriyle netleşecektir.
Yönetmelik, hükümlerine aykırılık için müstakil bir yaptırım maddesi içermemekte; 13. maddede idari yaptırım kararlarını saklı tutmaktadır. Mevzuata uygunluk sorumluluğu yetkili kuruluşlarda toplandığından, ticaret ortamı sağlayanlarla akdedilecek sözleşmelerde görev dağılımının, kayıt ve denetim haklarının ve rücu mekanizmalarının açıkça düzenlenmesi yerinde olacaktır.
- Önceki Düzenleme ile Karşılaştırma, Bağlantılı Değişiklikler ve Yürürlük
Yönetmelik ile getirilen başlıca değişiklikler, 2021 Yönetmeliği’nin 10. maddesinin ilk yayımlandığı metinle karşılaştırmalı olarak aşağıda gösterilmiştir:
|
Konu |
2021 Yönetmeliği |
Yönetmelik |
|
Sunulabilecek sigortalar |
Bilgisayar, tablet, cep telefonu ve beyaz eşya gibi cihazların satışına bağlı elektronik cihaz, makine kırılması ve hırsızlık sigortası; seyahat biletiyle bağlantılı seyahat sigortası |
Mallar, ev hayvanları, bir dizi hizmet, ikamet izni/vize ve bireysel krediyle bağlantılı sigortalar |
|
Yıllık prim sınırı |
3.000 TL, her yıl TÜFE’deki değişime göre artırılır |
Aylık brüt asgari ücret; Kurul yarıya kadar indirebilir, iki katına kadar artırabilir. |
|
Teminat süresi |
Azami iki yıl; uzatılmış garanti teminatı verilen sigortalar hariç |
Azami iki yıl; uzatılmış garantide garanti süresiyle uyumlu olarak uzatılabilir. |
|
Sunum zamanı |
Satışla birlikte veya satıştan sonra; süre öngörülmemiş |
Satış sırasında veya sözleşmenin kurulmasından itibaren on dört gün içinde |
|
Seyahat sigortasında kanal |
Yolcu taşımacılığı hizmeti sunanların kendi internet sayfası veya mobil uygulaması |
Kanal sınırlaması yok; hizmet satışının yapıldığı fiziki veya elektronik ortam |
|
Sigortayı şart koşma ve fiyat farklılaştırma |
Açık hüküm yok |
Açıkça yasak |
|
Bilgilendirme ve onay |
Çağrı merkezi veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla |
Sözleşme öncesi bilgilendirme ve kimlik doğrulamalı güvenli onay |
|
Sona erdirme yöntemi |
Açık hüküm yok |
Uzaktan iletişim aracıyla; kuruluştaki yöntemden daha ağır koşul dayatılamaz. |
|
Asıl sözleşmeden cayma, fesih, iptal, dönme |
Açık hüküm yok |
Sigorta tazminatsız olarak kendiliğinden sona erer. |
|
Hizmet bedeli |
Primle bağlantılı olamaz |
Sigorta aracılığı komisyonu olarak değerlendirilemez. |
|
Kuruma bildirim |
Uygulamadan bir ay önce |
Aynı |
Yönetmelik ve Değişiklik Yönetmeliği yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (m.15). Yönetmelik’te geçici madde bulunmadığından, mevcut uygulamaların uyumu için bir geçiş süresi öngörülmemiştir. Bu nedenle hâlihazırda sunulmakta olan ürünlerin ve satış akışlarının gecikmeksizin gözden geçirilmesi önem arz etmektedir.
- Sonuç
Yönetmelik ile bütünleşik sigortalar müstakil bir düzenlemeye kavuşmuş; sunulabilecek ürün yelpazesi ve satış kanalları genişletilirken, alıcıyı koruyan kurallar sıkılaştırılmıştır.
Geçiş süresi öngörülmediğinden, ilgili işletmelerin aşağıdaki hususları öncelikle ele alması yerinde olacaktır:
- Sunulan sigortaların 5. madde kapsamında kalıp kalmadığının ve 6. maddedeki yasaklara takılıp takılmadığının tespiti,
- Yıllık brüt primlerin asgari ücret sınırına, teminat sürelerinin iki yıllık sınıra uygunluğunun kontrolü,
- Satış akışlarında sigortanın ön seçili veya zorunlu sunulmasına, sigortasız alımda farklı fiyat uygulanmasına yol açan kurguların kaldırılması,
- Bilgilendirme metinlerinin, kimlik doğrulama ve onay mekanizmalarının güncellenmesi,
- Sözleşmenin kurulduğu kanal üzerinden çalışan bir sona erdirme mekanizmasının kurulması,
- Ödeme belgelerinde primin ayrıca gösterilmesi,
- Sigorta şirketi/aracı ile satış ortamı sağlayıcı arasındaki sözleşmelerin, hizmet bedeli–komisyon ayrımı ve sorumluluk paylaşımı yönünden gözden geçirilmesi,
- Yeni uygulamalar için Kuruma bir ay önceden bildirim yükümlülüğünün takvime bağlanması.
Kurumun Yönetmelik’in uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler yapması beklendiğinden, konuya ilişkin gelişmelerin takip edilmesi önem arz etmektedir.
Saygılarımızla,
Gülaç Hukuk Bürosu
[1] Bkz: 12.11.2026 tarihli ve 33428 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik; metin için ayrıca Alomaliye.
[2] Bkz: 12.11.2026 tarihli ve 33428 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik